January 19, 2026

การบำบัดน้ำเสีย คือ กระบวนการกำจัดหรือทำลายสิ่งปนเปื้อนในน้ำก่อนปล่อยออกสู่แหล่งน้ำน้ำธรรมชาติ เพื่อให้น้ำมีคุณภาพดีขึ้น ปลอดภัยและไม่ทำให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงการบำบัดน้ำเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ ซึ่งในปัจจุบันการกำจัดหรือบำบัดน้ำเสียก็มีอยู่หลากหลายวิธี ขึ้นอยู่กับปัญหาหรือสภาพน้ำเสีย โดย กระบวนการบำบัดแบ่งเป็น 3 ขั้นตอน คือ      1) การบำบัดขั้นต้น (กำจัดของแข็งใหญ่ด้วยตะแกรง/ บ่อตกตะกอน) เพื่อแยกทราย กรวด ของแข็งขนาดใหญ่ ออกจากของเหลวหรือน้ำเสีย       2) การบำบัดขั้นกลาง (กำจัดสารอินทรีย์ด้วยจุลินทรีย์) การบำบัดน้ำเสียที่ผ่านขั้นต้นมาแล้ว แต่ยังคงมีของแข็งแขวนลอยขนาดเล็ก สารอินทรีย์ที่ละลายและไม่ละลายในน้ำ โดยการบำบัดขั้นกลางหรือเรียกว่า การบำบัดทางชีวภาพ อาศัยการเลี้ยงจุลินทรีย์ในระบบที่สามารถควบคุมได้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกินสารอินทรีย์      3) การบำบัดขั้นสูง (กำจัดสารเคมี หรือโลหะหนักด้วยสารเคมี) การกำจัดสารอาหาร เช่น ไนโตรเจน

  น้ำเสีย คือ ของเหลวที่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก สารเคมี หรือสิ่งปฎิกูลต่าง ๆ จนเสียคุณภาพและไม่เหมาะแก่การนำไปใช้ประโยชน์ มักเกิดมาจากชุมชน ครัวเรือน โรงงานอุตสาหกรรม หรือกิจกรรมทางการเกษตร และน้ำเสียที่ไม่ได้รับการบำบัดอย่างเหมาะสมอาจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และแหล่ะน้ำธรรมชาติ      น้ำเสียแต่ละชนิดมี “ลักษณะสำคัญ” ที่ต้องตรวจวิเคราะห์ก่อนเข้าสู่ระบบบำบัด การตรวจน้ำเสียไม่ได้ดูแค่ “สกปรกหรือไม่” แต่ต้องวิเคราะห์หลายด้าน เพื่อให้ควบคุมคุณภาพน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งลักษณะทางกายภาพ (สี กลิ่น ความขุ่น) ลักษณะทางเคมี (pH,

   น้ำดิบ คือ น้ำที่มาจากแหล่งน้ำต่างๆ ยังไม่ได้ผ่านกระบวนการกรอง หรือน้ำที่ยังไม่ผ่านกระบวกการบำบัด อย่างน้ำผิวดินที่เป็นแหล่งน้ำตามธรรมชาติ เช่น แม่น้ำ, คลองชลประทาน (น้ำไหล) หรือแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น เขื่อน, อ่างเก็บน้ำ (น้ำนิ่ง), ฝาย ต้นเป็น ส่วนใหญ่แหล่งน้ำเหล่านี้มักจะมีการปนเปื้อนได้ง่าย ทั้งจากขยะที่ทิ้งลงแหล่งน้ำ น้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม หรือตะกอนดินจากฝน หรือสารเคมีทางการเกษตรที่ชะล้างลงแหล่งน้ำ      นอกจากนั้นน้ำดิบยังมาจากแหล่งน้ำใต้ดิน เช่น น้ำบาดาล เป็นต้น ซึ่งน้ำบาดาลเป็นแหล่งน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดที่แทรกตัวอยู่ตามรอยแตกโพรงหรือชั้นหิน แล้วไปรวมกันเป็นชั้นน้ำมีความลึกตั้งแต่

   น้ำประปา คือ น้ำที่ผ่านกระบวนการกรอง การบำบัด จนสะอาดปราศจากเชื้อโรค ซึ่งได้มาจาก แหล่งน้ำดิบ หรือน้ำธรรมชาติ เช่น น้ำบาดาล น้ำผิวดิน แม่น้ำ ลำคลอง เพื่อทำให้น้ำสะอาด ปลอดภัยได้มาตรฐานสำหรับใช้ในการอุปโภคบริโภค ซึ่งน้ำถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีพ ดังนั้น ความสะอาดของน้ำจะสามารถตรวจสอบคุณภาพได้อย่างไร บทความนี้จะมาอธิบายให้ฟังกัน       การตรวจสอบคุณภาพน้ำประปา สามารถทำได้หลากหลายวิธี ซึ่งสามารถตรวจสอบได้ด้วนตนเอง โดยใช้ชุดทดสอบหรือเครื่องมืดวัด ไปจนถึงการส่งตัวอย่างน้ำเพื่อตรวจวิเคราะห์ที่ห้องแลปปฎิบัติการที่ได้มาตรฐาน ซึ่งหากต้องการตรวจสอบคุณภาพน้ำประปาอย่างละเอียด สามารถนำส่งตรวจวิเคราะห์ได้ที่ JT Lab Services เรามีบริการตรวจวิเคราะห์น้ำประปา ตามพารามิเตอร์ที่เหมาะสม   การตรวจสอบคุณภาพน้ำประปา แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้  

คุณภาพของน้ำที่ใช้บริโภคหรือน้ำทิ้งทางอุตสาหกรรม ล้วนปะปนไปด้วยสารปนเปื้อนมากกว่า 90 ชนิดที่สามารถพบได้ในน้ำ และมีข้อจำกัดทางกฎหมายเพื่อควบคุมคุณภาพน้ำที่จะสามารถนำไปใช้ในแต่ละกระบวนการ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม หรือก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพจากน้ำเหล่านั้น    โดย พารามิเตอร์ที่ใช้ในการวิเคราะห์คุณภาพน้ำ สามารถแบ่งเป็นหลายกลุ่มตามลักษณะการตรวจวัด ดังนี้ :    1) พารามิเตอร์ทางกายภาพ (Physical Parameters) ค่าที่วัดลักษณะได้ด้วยประสาทสัมผัสและเทคนิคทางกายภาพ เช่น สี (Color), กลิ่น (Odor), ความขุ่น (Turbidity), อุณหภูมิ (Temperature), ของแข็งแขวนลอย (Suspended Solids, SS), ของแข็งทั้งหมด (Total Solids, TS) เป็นต้น   2) พารามิเตอร์ทางเคมี (Chemical parameters) ค่าที่ใช้วัดและประเมินคุณสมบัติทางเคมีของน้ำ เช่น ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH), ความกระด้าง (Hardness), ออกซิเจนละลายน้ำ, ความต้องการออกซิเจนทางชีวภาพ และโลหะหนัก (Heavy Metals) 

การตรวจสอบคุณภาพน้ำ (Water Quality) เป็นการประเมินคุณสมบัติทางกายภาพ เคมี และชีวภาพของน้ำ เพื่อพิจารณาว่าคุณภาพน้ำนั้น จะเหมาะสมสำหรับการนำไปใช้ประโยชน์ตามที่ต้องการหรือไม่ เช่น การดื่ม การเกษตร หรือการอุตสาหกรรม ซึ่งการตรวจคุณภาพน้ำสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับพารามิเตอร์ที่ต้องการวัด และระดับความแม่นยำที่ต้องการ  การตรวจคุณภาพน้ำเบื้องต้น   1) การสังเกต : สามารถสังเกตได้จากสี กลิ่น และความขุ่นของน้ำ  2) การตรวจสอบค่า TDS (Total Dissolved Solids) : ปริมาณของสารละลายในน้ำ รวมถึงแร่ธาตุ